Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
Yazı Boyutu:

İKİZ VE ÇOĞUL GEBELİKLER

İKİZ VE ÇOĞUL GEBELİKLER

Hamile olduğunuzdan şüphelendiniz ve doktora gittiniz. İlk Hamile olduğunuzdan şüphelendiniz ve doktora gittiniz. İlk ultrason muayenesinde duyduklarınıza inanamadınız! Doktorunuz, ikiz annesi olacağınızı söylediğinde, kuşkusuz aklınıza yüzlerce soru gelmeye başladı. Fakat hemen endişelenmeyin! İkiz bebek beklemek ve ikiz annesi olmak bir ayrıcalıktır. Siz bu özel durumda sadece kendi sağlığınıza odaklanın. İşte, uzman görüşleri ışığında ikiz gebelikler hakkında her şey bu yazıda…


Dünyada çoğul hamilelik son 10 yılda hızla yükselmiş ve ikizlerde yüzde 40'lık, diğer çoğul hamileliklerde 3-4 kat artışla 1/100'den, 1/60-70'lere çıkmıştır. İleri anne yaşı ve annenin doğum sayısındaki artış kendiliğinden olan çoğul hamilelikleri arttırmış olsa da esas neden yardımcı üreme tekniklerinin kullanımındaki artış olarak gösterilmektedir.


İKİZ GEBELİK (ÇOĞUL GEBELİK) NEDİR?

Çoğul gebelikler aynı adet döngüsü içinde birden fazla yumurta hücresinin ayrı ayrı döllenip gelişmeye başlamasıyla veya tek bir yumurta hücresinin döllenme sonrasında iki veya daha fazla eşit hücreye bölünmesi ve bölünen hücrelerden her birinin ayrı ayrı embriyolar halinde gelişmeye devam etmesiyle ortaya çıkan gebeliklerdir.

Bu tanıma göre, oluşan ikiz gebeliklerde birinci durumda çift yumurta ikizi (“dizigotik”), ikinci durumda ise tek yumurta ikizi (“monozigotik”) denir.

Bebek sayısının ikiden daha fazla olduğu durumlarda bebekler ayrı ayrı yumurta hücrelerinden köken alabilecekleri gibi, tümü tek yumurta hücresinden köken almış olabilir.

Tüm ikiz gebeliklerin üçte ikisi çift yumurta ikizi şeklinde, üçte biri ise tek yumurta ikizi şeklinde ortaya çıkar.

TEK VE ÇİFT YUMURTA İKİZLERİ ARASINDAKİ FARKLAR
Tıp literatüründe çoklu doğum olarak geçen tek doğumda birden fazla çocuk sahibi olma oranlarına bakıldığı zaman en çok ikiz çocuklara, özellikle de çift yumurta ikizlerine sahip olunduğu görülür. İkizlerin dörtte biri tek yumurta ikizi olarak doğarken dörtte üçü çift yumurta ikizi oluyor. İkizliğin nedenleri henüz bilimsel açıdan tam olarak bilinmese de bir gerçek var ki, genetik özellikler, hormonal yapı ve kısırlık tedavisi doğumların sonucunu etkiliyor.

Çift yumurta ikizleri aynı zamanda oluşan ama birbirlerinden bağımsız, farklı tip ve karakterlere sahip olan ikizlerdir. Ayrı yumurta ikizleri doğal hormonal nedenler ve infertilite tedavisi nedeniyle oluşan iki ayrı yumurtanın iki farklı sperm tarafından döllenmesi sonucu meydana gelir.

Tek yumurta ikizleri gerçek ikizler olarak da adlandırılır. Bu ikizler döllenen yumurtanın kendi içinde ikiye bölünmesiyle oluşur. İkiye bölünme yumurta döllendikten 2 ila 17 gün içinde gerçekleşir. Bu bölünme 13-15 günden sonra gerçekleşirse, bebeklerin yapışık doğma riski oldukça yükselir.
Gerçek tek yumurta ikizleri bir kişinin iki özdeş kopyası gibidir. Farklı DNA’lara sahip oldukları için farklı şeylerden hoşlanabilirler, ancak çift yumurta ikizlerinin aksine genellikle her türlü etkene karşı benzer duyarlılığı ve tepkiyi gösterirler. Tek yumurta ikizleri IQ’yu belirleyen tüm genlerini paylaşırken, çift yumurta ikizlerinde bu oran yüzde 50’dir. Bu yüzden tek yumurta ikizlerinin aynı zeka seviyesine sahip olma olasılığı daha yüksektir. Binlerce ikiz üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda, tekyumurta ikizlerinde aynı zekaya sahip olma oranı yüzde 85 iken, çift yumurta ikizlerinde bu oranın yüzde 60 olduğu görülür.

Yapılan araştırmalar, tek yumurta ikizlerin her zaman aynı cinsiyette olduklarını, birbirlerine çok benzediklerini, kan gruplarının aynı, parmak izlerinin bile aynıya yakın olduğunu bildirirken; IQ’larına, sağlıklarına ve hatta politik görüşlerine kadar aynı özelliklere sahip olabileceklerini de gösteriyor. Minesota Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma, ikizlerin gösterdiği benzerliklerin birlikte yaşadıkları ortamın yanı sıra genleriyle de doğrudan ilgili olduğunu söylüyor. Doğumdan sonra birbirinden ayrılıp daha sonra biraraya gelmiş 60 ikiz üzerinde yapılan inceleme; ikizlerin davranışlarında, kişiliklerinde ve sosyal hayatlarında fark edilir benzerlikler olduğunu ortaya koyuyor. Doğduktan 1 ay sonra iki ayrı aileye evlatlık verilen James Arthur Springer ve James EdwardLewis birbirlerinden ayrıldıktan tam 39 yıl sonra biraraya gelirler. Araştırmada her ikisinin de yaşamı boyunca Ohio eyaletinde yaşadığı, ikisinin de Linda isimli kadınlarla evlenip ayrıldığı ve Betty isimli kadınlarla da yeniden evlendikleri belirlenir. İkisi de teknik resimle ilgilidir, en sevdikleri ders matematik, en sevmedikleri ise dil bilgisidir. İkisi de eşit miktarda alkol tüketip, günün aynı saatinde baş ağrısı çekerler.



Op. Dr. Kağan Kocatepe (Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı):
“İKİZ DOĞURMA ORANI YÜKSEK OLAN DURUMLAR:

- Çift yumurta ikizliği anne adayının doğum sayısı arttıkça veya yaşı ilerledikçe daha sık görülmektedir. - Gebe kalamama nedeniyle yapılan tedavilerde, yumurtlamayı sağlayıcı ilaçların kullanılması bu tedavilerde genellikle birden fazla yumurta hücresi oluşması nedeniyle çift yumurta ikizliği oranını arttırır.
- Tüp bebek ve mikroenjeksiyon yöntemiyle oluşturulan gebeliklerde rahim içine transfer edilen embriyo sayısı çoğunlukla birden fazla ve genellikle ikiden fazla olduğundan bu gebeliklerde de çift yumurta ikizliği oranı yüksektir.
- Kendisi çift yumurta ikiz eşi olan bir anne adayının gebeliğinde de çift yumurta ikizliği görülme olasılığı yaklaşık iki kat daha fazladır.
- “İri yapılı” anne adaylarında çift yumurta ikizi görülme olasılığı orta yapılı ve ufak yapılı anne adaylarına göre daha yüksektir.
- Tüm yukarıdaki bilgilere karşın, tek yumurta ikizliği dünyanın hemen her bölgesinde sabittir ve yaklaşık 1/250 oranında görülmektedir.
- Son bilimsel veriler yumurtlamayı sağlayıcı ilaçlarla oluşturulan gebeliklerde çift yumurta ikizliği yanında tek yumurta ikizliğinin de nispeten daha sık görüldüğünü göstermektedir.


İKİZ GEBELİĞİ OLAN ANNE ADAYININ GÜNLÜK YAŞAM VE İŞ YAŞAMINDA YAPMASI GEREKEN DEĞİŞİKLİKLER
İstirahat ve Uyku: İstirahat ve uyku ikiz gebelikte daha da önemlidir. İkiz gebelik, gebelikte normal şartlarda yaşanan yorgunluk hissinin sıklıkla daha fazla yaşanmasına neden olur. Vücudun ihtiyaçlarına kulak verilmeli ve mümkün olan her durumda istirahat edilmelidir. Özellikle gebeliğin ilk başlarında uykuya eğilim daha da belirgin olabilir. Bu, bir anlamda sizin gebelik öncesi dönemden kalan “uyku borçlarınızın” bir yansımasıdır. Uyku düzeni mutlaka sağlanmalı ve mümkünse gün içi zamanlarda da uyku için bir miktar vakit ayrılmalıdır.

Egzersiz: Egzersiz ikiz gebelikte mutlaka sınırlandırılmalıdır. Tekil gebeliklerde günlük egzersizler her anne adayına mutlaka önerilir. Bu, ikiz gebelik için de, belli şartlar yerine geldikçe aynen geçerlidir. Egzersiz uygun koşullarda kilo almak, gece rahat uyumak, doğuma hazırlık yapmak, gebeliğe bağlı belirtileri daha hafif yaşamak ve hatta hiç yaşamamak ve anne adayının kendini ruhsal ve bedensel olarak iyi hissetmesi açısından son derece önemlidir.
İkiz gebelikte erken doğum yapma riskinin nispeten artmış olması, özellikle ikinci trimesterden (gebeliğin ikinci üç ayı) itibaren yorucu egzersizlere ara verilmesini gerektirir. “Yorucu egzersiz” terimini tanımlamak güç olmakla beraber, önerimiz ikiz gebelikte ikinci trimesterden itibaren yürüme ve yüzme dışında kalan egzersizlerin yapılmaması yönündedir. Yine gebeliğin hangi aşamasında olunursa olunsun, egzersizler mutlaka gebeliği takip eden doktor tarafından onaylandıktan sonra uygulanmalıdır.

Beslenme:
“Üç (veya daha fazla) kişilik beslenilmesi gerekir” fikri yanlıştır. İkiz gebeliği olan anne adayları günlük besin ihtiyaçları konusunda öncelikle kendi bedenlerinden gelen sinyallere güvenmelidirler. Beyinde bulunan açlık merkezi bedenin ihtiyaçlarını size bildirecek ve daha fazla ancak yeterince gıda almanızı sağlayacaktır. Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta protein ve kalsiyum içerikli gıdaların daha fazla tüketilmesidir. Tekil gebelikte olduğu gibi çoğul gebeliklerde de aşırı yağlı ve aşırı karbonhidratlı yiyeceklerden uzak durulmalıdır. Sıvı, vitaminler ve demirle ilgili öneriler aşağıdadır.

Sıvı Alımı: İkiz gebelikte mutlaka arttırılmalıdır. Sıvı ve özellikle de su yaşamın vazgeçilmez bir maddesidir. Gebelik döneminde böbreklerin daha hızlı çalışması, vücudun sıvı miktarının artması ve nihayet büyümekte olan bebeğin (bebeklerin) artmış olan ihtiyaçları nedeniyle sıvı alımı artmalıdır. Günlük alınması gereken minimum miktar 2-2,5 litre olmalı ve susama hissi olmasa bile belli aralıklarla düzenli olarak sıvı gıda alımı sürdürülmelidir.

Uyarı! Sıvı dengesinin bozulmasının erken doğum riskini arttıran durumlardan biri olabileceği her zaman hatırlanmalıdır.

Vitaminler ve Demir: İkiz gebelikte ihtiyaç önemli derecelerde artar. Vitaminlerin doğal kaynakları olan sebze ve meyveler arasında en faydalı olanları bulunulan mevsimin sebze ve meyveleridir. Bunlar mevsimin özelliklerine göre ihtiyaç duyduğumuz maddeleri daha bol içerirler (kış meyve ve sebzelerinin C vitamininden zengin olması, yaz sebze ve meyvelerinin ise sıvı içeriğinin daha fazla olması gibi).

Vitaminleri doğal kaynaklarından almak her zaman ideal olmakla beraber, yeterince iyi beslenmediğini düşünen anne adayları, gebeliği takip eden doktorun önerisine göre gebelikte kullanılmaya uygun vitamin ilaçlarından faydalanabilirler.

Özellikle gebeliğe yetersiz demir depolarıyla başlayan anne adayları gebelik döneminde doktor tarafından önerilen demir içerikli ilaçları mutlaka düzenli olarak kullanmalıdırlar. İkiz gebelik gibi ihtiyacın daha da yüksek olduğu durumlarda bu ilaçlar kansızlık gelişmesinin engellenmesinde oldukça işe yararlar.


İş Yaşamı: İkiz gebeliği olan anne adayları daha erken bir dönemde izne ayrılmalıdır. Doktorlar ikiz gebelikte daha çok yatak istirahatı verme eğilimindedir ve erken doğum riskinin engellenmesi açısından doktorun bu önerisi mutlaka dikkate alınmalıdır. Yine özellikle bedensel ve ruhsal olarak daha yoğun bir baskı altında olunan mesleklerde çalışanlar başta olmak üzere, çoğul gebelik taşıyan tüm anne adaylarının doğum öncesi iznine daha erken bir dönemde ayrılması önemlidir.

Cinsel Yaşam: Doktorun önerilerine uyulmalıdır. Tekil gebelikte cinsel yaşamın gebeliğin sonuna kadar devam ettirilebileceğini savunan doktorlar olmakla beraber, gebeliğin ilk iki ayı ve son iki ayı kısıtlama yapılması gerektiğini düşünen doktorlar da vardır. Aynı farklı görüşler ikiz gebelikler için de var olmakla beraber bizim önerimiz erken doğum riskini arttırmama açısından 28. haftadan itibaren cinsel yaşama ara verilmesi yönündedir. Diğer dönemlerde ise gebeliği takip eden doktorun önerilerine mutlaka uyulmalıdır.


Op Dr. Filiz Candan Topuz (Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı):
“İKİZ HAMİLELİĞİ NORMAL HAMİLELİK SÜRECİNDEN FARKLIDIR”
İkiz hamilelikler riskli hamilelik grubundadır. Burada bebeklere ve anneye ait riskler vardır.
Anneye ait riskler:
• İlk 3 ayda kanamalar ve düşük oranları daha yüksektir.
• Hamilelik bulantı ve kusmaları 6. hafta gibi daha erken başlayıp 16. haftaya kadar daha uzun sürer.
• Hamilelikte görülen kansızlık, kilo artışı gibi problemler ve gebelik hipertansiyonu daha sık izlenir.
• Hamileliğin 37. haftasında önce doğum oranı yüzde 45'dir.
• İkizler arası transfüzyon sendromu dediğimiz ve birbirinin gıdasını çalma durumunda birinde su fazlalığı durumu oluşabilir, bu da tek başına erken doğumu tetikleyebilir.
• Son 3 ayda kanamalar ve suyun erken gelmesi, eşin erken ayrılması (dekolman) gibi durumlar daha sıktır bu nedenle de sezaryen oranları daha yüksektir.

Bebeğe ait riskler:
• Hamileliğin ikiz başlayıp tek olarak devam etmesi sık rastlanan bir durumdur ve ultrasonografinin sık kullanılması ile bu durum daha kolay tanınabilmektedir.
• Bebeklerin birinin kaybedilmesi iki ayrı eşe sahip ikizlerde 24. hamilelik haftasından önce yüzde 3 iken, tek eşe sahip ikizlerde yüzde 12'dir.
• Doğuma yakın ve doğum sonrasında bebek kaybı (perinatal mortalite) tek hamileliklere göre ikiz hamileliklerde 6 kat daha fazla olup, tek yumurta ikizlerinde bu oran daha da kötüleşip 4 kat daha fazladır.
• Erken doğum ikizlerde sık görülür ve tek yumurta ikizlerinde bu oran 9 kat daha fazladır, yine ikizlerde anne karnında gelişme geriliği tek hamileliklere oranla 10 kat artmıştır.
• Doğumsal anomalilere de 2 kat fazla rastlanmaktadır. Özellikte nöral tüp defekti dediğimiz omurilikle ilgili anomaliler, kalp, bağırsak, yemek borusu anomalilerine sık rastlanır.
• Tek eşe sahip ikizlerde eşteki damarlar arası anastomoz nedeni ile biri fazla beslenip diğeri az beslenebilir, bu duruma ikiz-ikiz transfüzyon sendromu denir. Bu durumda erken doğum ve bebeklerin kaybedilmesi yüksek orandadır. Böyle bir durumda bebekler daha anne karnındayken eşteki anastomozları ayırmak için lazer uygulaması yapılabilmektedir.

İKİZ HAMİLELİKLERDE SORUN YAŞAMAMAK İÇİN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Öncelikle hamileliğin başlangıcından itibaren düzenli doktor kontrolü gereklidir. Bu 28. hamilelik haftasından sonra erken doğum riski açısından 2 haftada bir olmalıdır. Erken doğum riski nedeni ile ultrasonografi ile rahim boyundaki incelme takip edilebilir. Erken doğum riskinde bebeklerin akciğer olgunlaşması için tedaviler yapılabilir, ikiz hamileliklerde artmış kalori ihtiyacı nedeni ile gıda ve ayrıca vitamin ve mineral takviyesi gerekir. Bu nedenle diyette düzenlemeler yapılmalıdır. Çalışan kadınlarda, özellikle bedenen çalışma söz konusuysa 30. hafta itibari ile istirahat önerilir.

KORDON KANININ TEK BEBEKTEN ALINMASI YETERLİ Mİ?
Kordon kanı bankalarında saklamak için tek yumurta ikizlerinden kordon kanı alırken, tek bebekten almak eğer miktar yeterliyse uygundur. Çünkü aynı genetik yapıya sahiptirler. Bu nedenle doğum öncesi bir kromozomal veya genetik hastalık araştırmasında amniosentez, cvs ve kordosentez yapılırken de birinden almak yeterli olur. Çift eşe ve çift keseye sahip tek yumurta ikizleri görünüm olarak çift yumurta ikizleri gibidir. Bu sebeple iki ayrı kese ve eşe ait ikizlerden ayrı ayrı almak gerekir. Fakat tek eşe sahip ikizler tek kese veya iki ayrı kesede olabilirler bunlar tek yumurta ikizidir, bu ikizlerden tekinden almak yeterli olur. Çift yumurta ikizleri genetik olarak birbirinden farklı olduğu için kordon kanını ayrı ayrı almak gerekir. İki ayrı keseye ve eşe sahip ikizlerde mükemmel ayrılmış tek yumurta ikizleri ayırt edilemeyeceğinden her ikisinden de ayrı ayrı almak gerekir.


 

HAMİLELİK BÖLÜMÜNÜN DİĞER KONULARI

Copyright 2007-2013 ® NETATÖLYE - Tüm hakları saklıdır. İzinsiz alıntı yapılamaz.