Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
Yazı Boyutu:

ÇOCUKLARDA SIK GÖRÜLEN KIRIKLAR VE TEDAVİSİ

ÇOCUKLARDA SIK GÖRÜLEN KIRIKLAR VE TEDAVİSİ

Çocukların meraklı ve heyecanlı karakterleri, bitmek tükenmek bilmeyen enerjileri ve zaman zaman da dikkatsizlikleri onları travmaya yatkın hale getirir. Dolayısıyla, kas-iskelet sistemi travmaları çocuklarda sık görülür. Travmalı hastalardaki tedavi prensiplerinin çoğu, çocuklar için de geçerlidir. Ancak çocuk iskeletinin anatomik, mekanik ve fizyolojik yönlerden farklı olması nedeniyle çocuk kırıklarında erişkin kırıklarından farklı özellikler görülür. Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Mahmut Berkman çocuklarda sık sık karşılaşılan kırıklar ve tedavileri ile ilgili ip uçları veriyor.


Çocuk kemikleri, erişkin kemiğine göre daha esnektir ve  “periost” adı verilen kemik zarı tabakası erişkinlere göre çok daha kalındır. Bu nedenle erişkinlerde tam kırığa neden olabilecek bazı travmalar, çocuklarda kemikte bükülme ve özgün kırıklara yol açabilmektedir.

KEMİK BÜKÜLMESİ (Plastik deformasyon):
Genellikle kol kemiklerinde görülür. Düz olması gereken kemik, travma sonucu bükülmüştür. Bu tip sorunu ancak ortopedi uzmanları ayırt edebilir. Şüpheli durumda karşı tarafın röntgeni çekilmeli ve karşılaştırılmalıdır.

TORUS KIRIĞI:
Kemiğin esnek ve yumuşak olması nedeniyle, ekseni boyunca gelen yükler sonucunda akordeon gibi kendi içine katlanması ile oluşur. Çoğunlukla, el bileği ve ayak bileğinde oluşur.

YEŞİL AĞAÇ KIRIĞI:
Yeni dikilmiş bir fidanın dallarına benzeyen çocuk kemiklerinin kırıkları da yeşil ağacın kırığına benzeyebilir. Bu kırık tipinde kemiğin bir tarafı kırılırken karşı tarafı sağlam kalır ve bükülür. Tedavi sırasında sağlam kalan taraf da kırılmalı ve kemiğin şekli düzeltilmelidir. Aksi takdirde, eğilme oluşabilir.

TAM KIRIK:
Yüksek enerjili travmalar ile ortaya çıkar. Kırılan kemik tam olarak ayrışmıştır. Daha çok bükülme veya rotasyon (döndürme) tipi travmalar ile ortaya çıkar.

BÜYÜME PLAĞI KIRIKLARI VE KUSURLU BÜYÜME
Büyüme plağı (fiz) uzun kemiklerin ekleme yakın uçlarında yer alan ve kemiğin büyümesini sağlayan kıkırdak yapılardır. Bu yapılar, yerine ve cinsiyete göre değişiklikler göstermekle birlikte 16-21 yaşlarına kadar aktiftir. Büyüme plakları, eklemlere yakın bölgede yer aldığı için, travmaya uğrama olasılığı yüksektir. Kemikten daha yumuşak yapıda olduğu için; ayrışma, zedelenme veya kırık oluşması kemikten daha kolay olur. Tüm çocukluk çağı kırıklarının yüzde 15-20’si fiz bölgesinde görülür. Ayrıca, röntgen görüntüsü itibariyle, tecrübeli olmayan gözler, büyüme plağını kırık ile karıştırabilirler veya tam tersi olarak kırığı, fiz zannedebilirler. Yine bu durumda ortopedi uzmanının röntgeni değerlendirmesi gerektiğini hatırlatmalıyız. Büyüme plağı kırıklarının tedavisinde anatomik redüksiyon, yani kırık öncesi duruma getirilmesi ve bu durumda sabit şarttır. Bu amaca ulaşmak için gerekirse, cerrahi tedavi uygulanır ve alçı ile tespit yapılır. Ancak tüm çabalara rağmen büyüme plağı bazen geri dönüşümsüz hasar görebilir. Bu durumda o kol veya bacakta kısalık ve/veya eğrilik oluşabilir.

Fiz kırığı olan çocuklar büyüme çağı tamamlanıncaya kadar belli aralıklarla iyileştikten sonra da röntgenle kontrol edilmelidir. Büyüme kusuru görüldüğü takdirde gerekli müdahaleler yapılarak hastanın ileri yaşlarda oluşabilecek sakatlığı önlenebilir.

ÇOCUKLUK ÇAĞI KIRIKLARINDA KAYNAMA ÖZELLİKLERİ
Çocuk kemiklerinin kanlanması iyi, hücresel aktivitesi yüksektir. Bu nedenle çocuk kırıkları çabuk kaynar. Kırığın yeri büyüme plağı bölgesine ne kadar yakınsa iyileşmesi o kadar hızlıdır. Kırıkların remodelasyon (yeniden şekillenme) kapasitesi yaşla ters orantılıdır. Küçük yaştaki çocukların kırıkları röntgende kötü pozisyondaymış gibi görünse de zaman içinde şaşırtıcı biçimde düzgün bir şekil alır. Ancak çocuk kırıklarında hangi kusurlu kaynamanın düzelebileceğini bilmek önemlidir. Çünkü zamanla düzelme kapasitesini aşacak tarzda bir şekil bozukluğu, başlangıçta gerekirse cerrahi olarak düzeltilmelidir. Diğer taraftan, zamanla düzelecek bir kusur için ameliyat yapmak, gereksiz cerrahi sorunlara kapı açmak anlamına gelir.  Genel olarak, iyi remodele olup, düzgün şekil alan kusurlar şunlardır: Büyüme plağına yakın kusurlar, eklemin hareket düzlemindeki açılanmalar, pazı kemiğinin (humerusun) üst ucu (omuza yakın kısmı), uyluk kemiğinin (femurun) dize yakın kısmı, el bileğine yakın kırıklar. Kırık uçlarının yan yana gelerek açısal bozulma olmaksızın kemik boyunu kısaltacak şekilde kaynaması veya kısalma ve açısal bozulma olmaksızın kırık uçlarının tam karşı karşıya gelmemesi hallerinde zaman içinde hiç iz kalmadan düzelme sağlanabilir.

Alçılamanın olduğu durumlarda yaşa ve kırığın yerine göre kemiğin belirli düzelme kapasitesi vardır. Bu durumda en iyi kararı ortopedi uzmanı verecektir. Kırığın alt ve üst ucunun farklı yönlere dönük olması hali ise zamanla düzelmez, bu nedenle başlangıçtan itibaren çok dikkatli olunmalıdır. Kaynamama, çocuk kırıklarında kemiğin ve zarının yüksek kendini yenileme kapasitelerinden dolayı hemen hiç görülmez.

ÇOCUKLARIN KIRIKLARI KOLAY İYİLEŞİR
Ameliyatsız tedavi çoğu kırıkta uygundur. Uygun pozisyona alınan kırık uçları alçı ile gerekli olduğu kadar, çoğunlukla 4-6 hafta istirahate alınır ve vücudun müthiş iyileştirme kapasitesi ile kemiğin iyileşmesi sağlanır. Bazı bölge kırıkları ise yüksek kötü kaynama riskleri yüzünden erken cerrahi gerektirir. Bunların başlıcaları, pazı kemiği alt uç (dirseğe yakın) kırıkları, uyluk kemiğinin kalça eklem içi kırıkları, remodelasyon kapasitesininin aşıldığı ve alçı ile hakim olunamayan diğer tüm bölge kırıklarıdır.

Çocukluk çağında kırıklara sık rastlanılır. İyileşme kapasiteleri yüksektir, sonuçlar yüz güldürücüdür. Doğru tedavi için, doğru tanı şarttır. Çoğunlukla tedavi konservatiftir, ancak gerektiğinde cerrahi müdahale yapılmasından kaçınılmamalıdır.

ÇOCUĞUM BÜYÜRKEN BÖLÜMÜNÜN DİĞER KONULARI

Copyright 2007-2013 ® NETATÖLYE - Tüm hakları saklıdır. İzinsiz alıntı yapılamaz.