Yrd. Doç. Dr. Mahir Gülcan
Yeditepe Üniversitesi Hastanesi
Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Uzmanı
mgulcan@yeditepe.edu.tr

Çocuklarda da reflü olur!

Mide içeriğinin istemsiz olarak geri kaçması sonucu ortaya çıkan reflü sanıldığı gibi sadece yetişkinlerde görülen bir hastalık değildir. Reflü, çocuklarda da çok sık görülür. Çocuklarda doğuştan ve sonradan olmak üzere iki çeşit reflü gelişebilir.

Yeni doğmuş bir bebekte bile reflü görülebilir. Bebeklerde reflü, yemek borusuyla mide arasındaki kapakçık sisteminin olgunlaşmamasıyla ilgilidir. Eskiden bu hastalığa tanı koyulamadığı için bilinmiyordu ve farklı tedavilerle çocuk iyileştirilmeye çalışılıyordu. Bebeklerde reflünün en belirgin belirtisi kusmadır. Bu kusmalar genellikle durdurulamayan, sürekli, her yemekten sonra olur. Çocuktaki normal kusmalardan çok daha şiddetlidir. Bu hastaların birçoğu 1 yaş civarında kapakçık sisteminin olgunlaşmasıyla düzelir ama bir kısmı düzelmez ve ilaç tedavisine devam edilir. Az sayıda da olsa düzelme olan hastalarda cerrahi tedavi yoluna gidilir.

Çocuklarda doğuştan olmayan reflü ise, genellikle 6-7 yaşlarında ortaya çıkar. Özellikle beslenme biçiminin etkisiyle, büyük çocuklardaki mekanizma büyüklerdeki gibi beslenme ve yaşam biçimiyle ilgilidir. Eğer büyük çocuklarda reflü tanısı koyduysak ilaç tedavisi yanında öncelikle yediğine içtiğine kısıtlamalar getirip hayat tarzını değiştirmesini öneriyoruz.

ÖKSÜRÜK DE REFLÜ BELİRTİSİ
Reflü, pek çok farklı belirti ile kendini gösterebiliyor veya diğer organları da etkilediği için farklı hastalıklarla karıştırılabiliyor. Tekrarlayan orta kulak iltihabı, tekrarlayan sinüzit, tekrarlayan üst solunum yolu iltihapları, geçmeyen ses kısıklıkları, astım türü rahatsızlıklar, tekrarlayan hırıltılar ve sürekli öksürüğü olan hastalar antibiyotik tedavisi veya alerji tedavisi ile iyileşmezse böyle durumlarda reflüyü de düşünmek gerekir. Sindirim sistemi sorunlarında pek atlanmıyor ama solunum sistemi belirtilerinde reflü atlanıyor. Genel pediatri ve alerji hekimleri bu durumlarda hastayı bize yönlendiriyor. Ortalama 3-6 aylık reflü tedavisiyle bu hastaların bütün şikayetleri geçiyor. Burada hekimin yönlendirmesi de çok önemli.

KESİN TEŞHİS İÇİN
Reflüyü anlamak için 24 saatlik pH monitorizasyonu adı verilen yöntemi uyguluyoruz. Ucunda duyarlı bir algılayıcı sensör öbür ucunda kayıt yapan bir mekanizmanın olduğu cihazla (pHmetre) 24 saat hasta izlenebiliyor ve mideden yukarı oluşan kaçaklar kaydediliyor. Bu kayıtları daha sonra bilgisayarla analiz ederek, asit kaçağı varsa reflü tanısını kesin olarak koyup ona göre ilaç tedavisi uyguluyoruz. Tanı koyduktan sonra en az 3 ay olmak üzere ilaç tedavisi yapıyoruz. Hasta ilaca cevap vermezse o zaman reflü ameliyatı için çocuk cerrahisine gönderiyoruz. Ameliyatla bu çalışmayan alt kapakçığın tamiri yapılıyor. Şu anda bu teşhis ve tedavi yöntemleri ile reflü vakalarının yüzde 1’i bile cerrahiye ihtiyaç duymuyor.

REFLÜSÜ OLAN ÇOCUKLARA ÖNERİLER
- Asitli içecekler içmesinler.
- Katkılı maddeli yiyecek ve içeceklerden (cips, boyalı şekerler, katkılı yoğurtlar) kaçınsınlar.
- Yatmadan önce yemek yemesinler.
- Çok yağlı yiyecekler ve aşırı miktarda çikolata yemesinler.

REFLÜNÜN NEDEN OLDUĞU HASTALIKLAR
- Yemek borusunda hasar, küçük yaralar oluşması.
- Yemek borusunda darlık ve yapışıklıklar.
- Larenjit.
- Sık tekrarlayan üst solunum yolu enfeksiyonları.
- Tekrarlayan otit (orta kulak iltihabı) ve sinüzit.
- Tekrarlayan zatürre ve astım atakları.
- Kansızlık.