HAMİLELİK PLANLIYORSANIZ TİROİD MUAYENESİ OLUN!

Hamile kalmaya karar verdiyseniz veya hamile kaldığınızı anladığınızzaman ilk olarak yaptırmanız gereken kan tahlillerinde biri açlık kanşekeri, diğeri de tiroid hormonları ölçümüdür. Eğer tiroidhormonlarında anormallik varsa guatr konusunda deneyimli bir uzmantarafından muayene edilip daha ileri tetkikler yapılmalıdır. Böylecemevcut tiroid hormon bozukluğunun nedeni ortaya çıkarılıp doğru veyeterli tedavi yapılır. Bu safhadan sonra hamilelik planlanmalıdır.

EĞER HAMİLEYSENİZ;

En kısa sürede kadın doğum uzmanınızla görüşüp serbest T3, serbest T4ve TSH isimli hormonlarınızın ölçülmesini talep edin. Bunlarda biranormallik varsa guatr konusunda deneyimli bir uzmanla görüşün.

HAMİLELERDE HANGİ TİROİD HASTALIKLARI GÖRÜLÜR?

Daha önce mevcut olan tiroid hastalıkları hamilelik sırasında dahabelirgin bir hale gelir ve daha gürültülü seyreder. Bu da hem hamileninhem de bebeğin sağlığını ve hatta hayatını tehdit edebilir. Bu nedenletiroid hastalıkları hamilelik öncesinde tedavi edilip kontrol altınaalınmalıdır. Ayrıca, tiroid hastalığı olduğu bilinen bir kadın hamilekaldığında kadın doğum uzmanı tarafından en kısa sürede bir deneyimlibir guatr uzmanına yönlendirilip hasta hamilelik boyunca guatr ve kadındoğum uzmanlarınca yakından takip edilmelidir. Yine de hamilelerde dahaönce mevcut olmasa da her türden tiroid hormon bozukluğu ortayaçıkabilir.

HAMİLELERDE ZEHİRLİ GUATR

Hamilelerde tiroid hormonları aşırı düzeyde üretilirse bu durumazehirli guatr (hipertiroidizm) diyoruz. Bu hastalık hamileliğin erkendöneminde ortaya çıkarsa bebeğin anne karnında ölümü ve düşükgörülebilir. Eğer hastalık hamileliğin son aylarında ortaya çıkarsaannenin hayatı bebekten daha fazla tehlikeye girer. Yine de doğumolursa çok özel tedbirler ve guatr konusunda deneyimli bir uzmanişbirliği ile doğum veya sezeryan gerçekleştirilmelidir. Bu durumdabebeğin zeka düzeyinin düşük olması çoğunlukla mümkün değildir.

Bu hamilelerde tedavi oldukça zor olup sonucu da çoğunlukla hastayı dahekimi de tatmin etmez. Bu hastalarda ameliyat çoğunlukla yapılmaz,çünkü yüksek tiroid hormonları varlığında anestezi vermek çokrisklidir. Bu hastalarda radyoaktif iyot (RAI) tedavisi kesinlikleuygulanmaz. Bu hastalarda sadece tiroid karşıtı ilaçlar kullanılırancak bu ilaçlar hem çok etkili olmaz hem de bebek üzerine zararlarıolabilmektedir. Zehirli guatrı hafif düzeyde olan hamilelerde ‘pasiftakip’ yani ilaçsız yakın takip yapmak ve gerekince ilaçla müdahaleetmek de mümkündür.

HAMİLELERDE TİROİD HORMON YETMEZLİĞİ (HİPOTİROİDİZM)

Hamilelerde tiroid hormonlarının düşük, TSH’ın yüksek olduğu durumlarciddi alarm belirtisi olup yakından izlemek gereken bir tablodur. Budurum tiroid hormon yetersizliği yani hipotiroidizm belirtisidir. Ancakbazen TSH normal iken dahi kandaki tiroid hormonları düşük olur. Budurumda tedaviye derhal başlanmalıdır. Aksi halde hem annenin tiroidbezesi büyür, gereğinden fazla kilo alır, kabızlık başlar, hem de annerahmindeki bebeğin zihinsel ve fiziksel gelişimi bozulabilir. Buhamilelerde yeterli tiroid hormonu verildiğinde bebeğin normal zeka vefiziksel gelişimi sağlanır.

Hamilelerde tiroid hormon yetersizliği sanıldığından çok dahayaygındır. En önemlisi de ne yazık ki bu yetersizlik çoğunlukla nekadın doğum uzmanının ne de hastanın aklına gelmemektedir. Bir deüstelik henüz ülkemizde yeni doğan bebeğe tiroid taraması yapılmadığıiçin tiroid hormon yetmezliği doğum sonrasında da tedavi edilmeyipbebeğin zeka fiziksel gelişimi daha da bozulmaktadır.

HAMİLELERDE TİROİD NODÜLÜ

Hamilelerde her tür nodül saptanabilir. Bu nodüllere yönelik tedavidoğum sonrasına ertelenmelidir. Çünkü hamilelerde tiroid kanseri çoknadir bir durumdur. Hatta hamilelerde bütün kanserler nadirdir. Bunedenle hamilelerdeki nodüller ultrasonografi ile incelenmeli, aynıanda tiroid hormonları yüksek (zehirli guatr) yoksa başka bir işlemyapılmadan ‘pasif takip’ yapılmalıdır.

HAMİLELERDE NE TÜR TİROİD TETKİKİ YAPILMALIDIR?

Diğer insanlardan farklı olarak, tarama amacıyla sadece TSH ölçümühamilelerde yeterli olmaz! Çünkü TSH cevabi bir hormon olup hamileninhızla değişen tiroid hormon düzeyine cevap olarak ancak aylar sonrayükselmeye başlar ki bu dönemde bebek tiroid hormonsuz kalabilir. Bunedenle hamilelerde TSH, serbest T3, serbest T4 hormonlarıölçülmelidir.

Hamilelerde bazen TSH çok düşer. Bu ciddi bir klinik durumdur. Çünkü buhamilelerin gerçekten bir tiroid hastalığı nedeniyle mi (örneğinzehirli guatr) yoksa normal bir gelişim nedeniyle mi (örneğin hamileninkanında normalde artan beta HCG etkisiyle) TSH düşüklüğü olduğuanlaşılmalıdır. Zira çoklu hamileliliklerde (örneğin ikiz ve üçüz)kanda artmış olan gonodotropinler TSH düşüklüğü nedeni olabilir. Buçoğunlukla yanlış anlaşılıp ‘hamilede zehirli guatr var’ şeklindeyorumlanıp hamileliğin sonlandırılmasına kadar giden karalarverilmektedir.

Hamilelerde tiroid sintigrafisi uygulanmaz. Nodüle ince aspirasyon biyopsisi yapılması da tavsiye edilmez.

HAMİLELERİN TİROİD HASTALIKLARI YÖNÜNDEN TAKİBİ

Hamilelerde hormonal sistemlerin tümünde ciddi değişim olmasıkaçınılmazdır. Tiroid de bu değişimlerden nasibini almaktadır. Buçerçevede vücudun iyot ihtiyacı ve tiroid hormonu ihtiyacı artmaktadır.Bu nedenle hamilelerde tiroid hormonlarının her 3 ayda bir ölçülmesigerekir; zira her üç aylık dönemlerde tiroid hormon ihtiyacı değişiklikgöstermektedir. En önemlisi, hamilelik öncesinde tiroid hastalığıolanların, hamilelik süresince bir kadın doğum uzmanına ilaveten bir deguatr uzmanınca yakından takibi gerekir.

ZEKİ BİR ÇOCUK İSTİYORSANIZ:

Doğacak çocuğunuzun zeki olmasını istiyorsanız hamile iken sizde tiroid hormon yetmezliği olmadığını anlamak için test yaptırın.
Tiroid yetmezliği hastalığınızın tedavisini eksiksiz yaptırın.
En önemlisi iyottan zengin yiyeceklerle beslenin, hamilelikte iyotlu tuz kullanın.

Doğan çocuğunuzda N-TSH (neonatal TSH) ölçümü yaptırın. Bu testtopuktan alınan bir damla kanda yapılır. Bebekte tiroid hastalığı varsaderhal tedavisini yaptırın.

EMZİREN KADINLARDA GUATR İLACI KULLANIMI

Zehirli guatrda RAI kullanılmaz. Tiroid karşıtı ilaçlar ise sütlebebeğe geçebilmektedir. Bu nedenle annedeki zehirli guatrın tedavisisırasında bebeğin sütten kesilerek suni mamaya geçmesi gerekir.

Emziren kadınlar tiroid hormonu kullanabilir. Tiroid hormonyetmezliğinde kullanılan tiroid hormonu benzeri sentetik ilaçlar(Tefor, Levotiron, L-thyroxin) emziren kadınlarda emniyetle kullanılır,hatta kullanılmalıdır. Önemli olan kullanılan bu ilacı doğru dozdauygulamaktır. Emziren annenin kullandığı bu ilaçların dozu fazla olursabebekte huzursuzluk, kilo almakta güçlük, aşırı terleme, ishal ve kusmagörülür. Bu ilaçlar emziren annenin sütünü azaltmaz.