Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
NEFES
Prof. Dr.  FAZİLET KARAKOÇ
Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanı
Yazı Boyutu:
Okullar başladı, enfeksiyonlara hazır mıyız?

Merhaba,
Dün bana çocuğunu getiren bir anne şöyle söylüyordu...
"Yazın ne kadar da rahattık...  Kış geldi, yine hastalıklar başladı."


Okullar da başlıyor. Çocukları bu sene ilköğretim 1. sınıfa başlayacak annelerin birçok endişesi var. Bazı çocuklar 5, bazıları 6 yaşında. Hiç okul öncesi eğitimi almadan okula başlamak zorunda kalan, kendi kişisel bakımını yapamayan çocuklar var ne yazık ki… Acaba çocuğum başarılı olacak mı? Sınıftaki diğer çocuklardan geri kalır mı? Bu onun ilerideki hayatını nasıl etkileyecek gibi soruların yanı sıra birde şu soru var akıllarda “Acaba çocuğum bu sene çok hastalanacak mı?”

Üst solunum yolu enfeksiyonu ya da soğuk algınlığı hem dünyada hem de ülkemizde doktor ziyaretlerine neden olan en sık hastalıklardan biridir. Burun ve boğazda iltihaba yol açan 200 ‘den fazla virüs çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonlarına yol açar. Üst solunum yolu enfeksiyonları genellikle sonbahar ve kış mevsimlerinde ortaya çıkar. Ama düşünülenin aksine havanın soğuması ve çocuğun üşümesi ile ilgisi yoktur. Çocuklar kışın daha çok hasta olurlar, çünkü çocukların okula gitmesi virüsler ile karşılaşmayı arttırır, insanlar hava soğuk olduğu için iç ortamlarda birbirlerine yakın temasta kalırlar ki, bu da enfeksiyonların bulaşmasını kolaylaştırır. Ayrıca düşük nem oranı, burun mukozasını kurutur, bu durumda çocukları soğuk algınlığına yol açan mikroplara (virüslere) karşı daha hassas hale getirir.

ÜST SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARI ÇOCUKLARDA NASIL BELİRTİLER VERİR?

Şikayetler çocuk virüsü aldıktan 1-3 gün sonra başlar ve genellikle 1 hafta sürer. Bu süre çocuktan çocuğa değişkenlik gösterebilir bazı şikayetler 2 haftaya kadar devam edebilir. Bebeklerde, huzursuzluk, hafif ateş, burun tıkanıklığı, uyku sorunları, bazen kusma, ishal olabilir. Daha büyük çocuklarda ise burun akıntısı, burun tıkanıklığı, boğazda kaşıntı, boğaz ağrısı, halsizlik, hapşırık, geniz akıntısının yol açtığı hafif öksürük vardır.

SOĞUK ALGINLIĞI (ÜST SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARI-ÜSYE) NASIL BULAŞIR?
Üst solunum yolu enfeksiyonu olan bir çocuk hapşırık ya da öksürük ile hastalığa yol açan virüsü yayar. Virüs havadan damlacık yolu ile bir çocuktan diğerine yayılabileceği gibi direkt temas yolu ile ya da ortak kullanılan objeler ile bulaşabilir.

İşte sık duyduğumuz şikayetlerden biri daha… “Çocuğum bu sene okula başladı ve hep hasta… Sanırım bağışıklık sistemi ile ilgili bir sorun var…”
Bir çocuk yılda kaç kez üst solunum yolu enfeksiyonu geçirebilir? Ne zaman bağışıklık sistemi ile ilgili endişelenelim?

Çocukların birçoğu yılda 5-8 kez ÜSYE geçirirler. Yuvaya giden çocuklarda bu sayı daha da artabilir. Yuvaya yeni başlayan yılda 5-8 kez hastalanan bir çocuk düşünün, her enfeksiyon 1-2 hafta sürebilir ki, bu nerede ise bütün kış demektir. 6 yaşından büyük çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonları sıklığı azalır. Ergenlik çağındaki bir çocuk ise yılda 2-4 üst solunum yolu enfeksiyonu geçirebilir. Ancak yılda 8’den fazla solunum yolu enfeksiyonu, 2’den fazla zatürre ya da yılda 3-4 kez orta kulak iltihabı geçiren çocuklarda başta bağışıklık sitemine ilişkin bazı testler olmak üzere bazı testlerin yapılması gerekebilir.

BİTKİSEL EKSTRELER İŞE YARAR MI?
Annelerin bize en çok sorduğu sorulardan biri de şu:  “Çocuğumun daha az hastalanması için ne yapabilirim ya da üst solunum yolu enfeksiyonu belirtileri başlar başlamaz hemen uygulayabileceğim bir tedavi var mı?
Dünya üzerinde şöyle bir ilaç yok; verelim ve çocuklar bir daha enfeksiyon  geçirmesinler ya da daha  az enfeksiyon geçirsinler. Hem dünya da hem de ülkemizde çocukların bağışıklık istemini güçlendirdiği ileri sürülen bitkisel bazı ekstreler yaygın olarak kullanılmaktadır.

Bununla birlikte bu tedavilerin çocuklarda enfeksiyon sıklığını azalttığını gösteren çalışmalar bu tedavilerin uluslararası rehberlerde yaygın kullanımını önerecek düzeyde değildir. Bu tedavilerin özellikle uzun dönem etkinliğine ilişkin çok az sayıda bilimsel çalışma vardır. Bu neden ile bu tür ilaçların kullanılması önerilmemektedir.

Sık olarak yapılan uygulamalardan biri de üst solunum yolu semptomlarının başlaması ile birlikte C vitamini verilmesi…

C VİTAMİNİ FAYDALI MIDIR?
Üst solunum yolu enfeksiyonları tedavisinde ya da üst solunum yolu enfeksiyonlarından  korunmada C Vitamin  kullanımı faydalı mıdır?
Yapılan çalışmalar C vitamini kullanımının üst solunum yolu enfeksiyonları sıklığını ve semptomlarını  azaltmadığını göstermiştir. Hatta bu vitaminlerin uzun süre ve yüksek doz kullanımının ishal  gibi bazı istenmeyen yan etkileri olabilir.
 
Üst solunum yolu enfeksiyonları tedavisinde hangi ilaçlar kullanılır?
Aslında viral üst solunum yolu enfeksiyonlarının kesin bir tedavisi yok.
Özellikle büyük çocuklarda kullanılan bazı tedaviler burun akıntısı, tıkanıklığı gibi  bazı şikayetleri azaltabilir; fakat çocukların daha kısa sürede iyileşmesini sağlamaz. Tedavisiz 7 gÜn tedavi ile 1 hafta da iyileşir diyebiliriz.

SOĞUK ALGINLIĞINDA ANTİBİYOTİK KULLANIMI
En sık yapılan hatalardan biride gereksiz antibiyotik kullanımı!..

Bazı anneler antibiyotik kullanmayı hiç sevmez,  bazı anneler ise üst solunum yolu enfeksiyonu bulguları başlar başlamaz evde zaten hazırda olan bir antibiyotiği hemen başlayıverirler.

Unutmayalım:
Antibiyotik bakterileri öldürür ama üst solunum yolu enfeksiyonlarına yol açan virüsleri öldürmez. Viral enfeksiyonlarda gereksiz antibiyotik kullanılması bakterilerde direnç gelişimine yol açar, gerçekten bu ilaçlara ihtiyacımız olduğunda ise işe yaramazlar.  Bu neden ile antibiyotikler sadece DOKTOR önerisi ile kullanılmalıdır.

SOĞUK ALGINLIĞI İLAÇLARI
Vurgulamak istediğim bir konu daha var ne yazık ki, hem ülkemizde hem de dünyada reçetesiz satılan soğuk algınlığı ilaçları çok fazla ve gereksiz yere kullanılıyor.

Bu ilaçların yan etkileri ya da yanlışlıkla yüksek dozda alınmaları acile önemli bir başvuru nedenidir. Sadece ABD de 2000-2010 yılları arasında bu ilaçlar ile ilgili olarak zehirlenme merkezlerine 750 bin çağrı gelmiştir. Amerika Birleşik Devletleri’nde 2007 yılından itibaren soğuk algınlığı ilaçlarının etiketleri üzerinde değişik yapılmış ve bu ilaçlarının 4 yaşın altında kullanılmaması gerektiği belirtilmiştir. Ülkemizde de dekonjestan (burun akıntısı tıkanıklığını ortadan kaldırmaya yönelik ) ilaçlar artık reçetesiz satılmamaktadır.

Çocuklara gereksiz yere ateş düşürücü bile vermemeliyiz!

Daha önceki yazılarımda da değinmiştim. Son 40-50 yıl içinde çocuklarda astım ve alerjik hastalıkların sıklığı artmaktadır. Çok sayıda çalışma bu artışın nedenini bulmaya çalışmıştır. Son 10 yılda yayınlanan bazı çalışmalar parasetamol kullanımı ile astım ve alerjik hastalıklar arasında ilişki bildirmiştir. Bu ilaçların çok yaygın kullanılmasının çocuklardaki astım sıklığındaki artış ile ilgili olup olmayacağı tartışılmaktadır.
 “Parasetamol artık kullanmayalım” demek kesinlikle uygun değil.
Fakat parasetamol ateş ya da ağrı çocuğun genel durumunu belirgin olarak etkiliyor ve kesin bir ihtiyaç var ise kullanalım.

NE YAPMALISINIZ?
O zaman anneler bize haklı olarak şunu soruyor: “Onu  vermeyin, bunu vermeyin, pekala ne yapacağız, çocuğun burnu akarken, hapşırırken, öksürürken yapabileceğimiz hiçbir şey yok mu?’Tabii ki var…Tedavide asıl önemli olan destekleyici tedavidir.

•    Çocukların sıvı alımının arttırılması.
•    Sigaraya maruziyet önemli, sigaraya maruz kalan çocuklar hem daha sık hastalanıyorlar, hem de şikayetleri daha ağır ve uzun süreli oluyor.
•    Serum fizyolojik ile burnun temizlenmesi ve aspire edilmesi önemli.
•    Ateş ˃38-38.5 C ise, çocuğun genel durumu bozuk ve halsizlik var ise ateş düşürücü verilebilir.
•    Burun akıntısı ve tıkanıklığını azaltmaya yönelik tedavilerin etkinliği çok sınırlıdır, ancak şikayetlerin belirgin olduğu durumlarda hekime danışılarak 4- 6 yaşın üzerindeki çocuklarda verilebilir.
•    ASPİRİN  kesinlikle kullanılmaz, viral enfeksiyonlar ile birlikte aspirin kullanılması REYE sendromu denilen karaciğer yetersizliğine kadar gidebilen ve hayati tehdit eden komplikasyonlara yol açabilir.

SOĞUK ALGINLIĞINDAN KORUNMA
Çocuklarımızı sık üst solunum yolu enfeksiyonlarından koruyabilir miyiz?

Hasta kişilerden uzak tutulması! Ne yazık ki bu bu her zaman mümkün değil. Çocukların elleri ile ağızlarına, gözlerine dokunmaları da enfeksiyon alımını arttırabilir. Sık el yıkama çok önemli, çocuklara bu alışkanlığın öğretilmesi gerekli.

Üst solunum yolu enfeksiyonu varlığında çocuklar kağıt mendil kullanmalı ve mendil hemen çöpe atılmalıdır. Özellikle birçok çocuğun bir arada bulunduğu ortamlarda oyun alanlarının, oyuncakların (artık dersanelerin ve sınıftaki araçların) uygun şekilde temizlenmesi önemli.

BU ŞİKAYETLERE DİKKAT!
Üst solunum yolu enfeksiyonları komplikasyonları nelerdir?

Bazı çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonunu takiben kulak enfeksiyonları (orta kulak iltihabı), sinus enfeksiyonları, pnömoni (zatürre) gibi komplikasyonlar oluşabilir. Bu neden ile genel durumu kötüleşen, ateşi yüksek olarak, özellikle 3 günden fazla devam eden, yoğun balgamlı öksürük, hırıltı, kulak ağrısı gibi şikayetleri olan çocukların bir an önce bir hekime başvurmasında fayda vardır.

VE GRİP…
Soğuk algınlığının gripten farkı nedir?

Grip aslında soğuk algınlığı gibi viral etkenlerin (İnfluenza A ve B viruslerinin) yol açtığı bir enfeksiyondur.  Ama daha ağır seyredebildiği ve bazı hastalarda orta kulak iltihabı, zatürre gibi komplikasyonlara yol açtığı için soğuk algınlığının gripten ayırımı önemlidir.

Soğuk algınlığında ateş yoktur ya da hafiftir; gripte yüksek ateş vardır üst solunum yolu enfeksiyonlarında baş ağrısı bazen vardır, gripte ise hemen her zaman vardır.

Üst solunum yolu enfeksiyonlarında hapşırık sıklıkla vardır, gripte ise daha az sıklıkla rastlanır.

Üst solunum yolu enfeksiyonlarında hafif öksürük, gripte ise daha şiddetli öksürük vardır.

Üst solunum yolu enfeksiyonlarında hafif halsizlik vardır, çocukların enerji düzeyi çok etkilenmemiştir. Gripte ise halsizlik daha belirgindir ve haftalar sürebilir.

Üst solunum yolu enfeksiyonlarında boğaz ağrısı genellikle vardır, gripte boğaz ağrısı daha nadiren rastlanır.

BU SENE GRİP AŞISI
Grip aşısı her yıl kış aylarında görülmesi beklenen grip virüslerine karşı yeniden hazırlanan inaktif yani ölü bir aşıdır . 2012-2013 yılı grip aşısı içinde Dünya Sağlık Teşkilatı’nın Kuzey yarım küresi için belirlediği Influenza A (H1N1), Influenza A (H3N2) ve İnfluenza B  virusleri bulunuyor. Bu seneki aşıda H1N1 virüsü geçen yılki  ile aynı kalır iken,  H3N2 and B  virüslerinin tiplerinde değişiklik mevcut.

GRİP AŞISINI KİMLER OLMALI?
Sağlık Bakanlığı kimlerin grip aşısı olmasını öneriyor?

Özellikle risk grubunda olanlar için aşılama önemlidir. Astım, diyabet, kalp hastalığı , böbrek hastalığı, nörolojik ya da nöromuskuler hastalıkları olan çocuklar ve bu çocuklar ile aynı evde yaşayan diğer kişiler risk grubunda olmasa bile mutlaka aşılanmalıdır. Örneğin, evde astımlı bir çocuk var ise evdeki herkesin aşılanması önerilmektedir.

Hepinize sağlık, mutluluk ve başarı dolu bir eğitim yılı diliyorum.
Başta öğretmenler ve anneler olmak üzere hepimize kolay gelsin.
Sevgi ve selamlarımla...


Copyright 2007-2017 ® NETATÖLYE - Tüm hakları saklıdır. İzinsiz alıntı yapılamaz.