Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
NEFES
Prof. Dr.  FAZİLET KARAKOÇ
Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanı
Yazı Boyutu:
Çocuğum öksürüyor!

Çoğu zamanda öksürüğün basit bir şikayet olduğu düşünülür. Oysa…

“Oğlum 3 haftadır öksürüyor” ya da “Kızım koşunca oynayınca öksürüyor” ya da “Çocuk öksürükten boğuldu dün gece sonra sabah karşı kustu da rahatladı”… Bunlar sıklıkla çocuk göğüs hastalıkları doktorlarını görmeye gelen anne ve babaların bize ilettikleri şikayetler…
“Şu öksürük bir kesilse…”

Anneler öksürük nedeni ile endişelidir…

“Acaba öksürük çocuğumun akciğerlerinde zararlı, kalıcı bir etkiye yol açar mı?”

Çocuk gece uyuyamaz, dinlenemez. Sadece çocuk mu? Tüm aile uykusuz kalır.

Geçen hafta benim oğlum hastalandı ve gece uyuyamadım. 2-3 günde kendime zor geldim. Sonra şöyle düşündüm, “Yaşlanıyorum galiba”…  Asistanlığımızda gün aşırı nöbet tutar, saatlerce uykusuz kalır, ertesi gün de aralıksız çalışmaya devam ederdik…


Öksürükle geçen bir gece sadece çocuğun değil, tüm ailenin yaşam kalitesini etkiliyor. Çocuğun okulundan geri kalmasına annesinin ya da babasının işe gidememesine neden olabiliyor.

ÇOCUKLAR NEDEN ÖKSÜRÜR?
Öncelikle şunu söylemek gerekir; aslında öksürüğün koruyucu bir özelliği var. Hava yollarının temizlenmesinde önemli. Hiçbir solunum yolu enfeksiyonu ya da hastalığı olmayan çocukların bile günde ortalama 4-10 kez öksürdükleri gösterilmiş.

Çocuklarda öksürüğün en sık sebebi tabii ki üst solunum yolu enfeksiyonları. Üst solunum yolu enfeksiyonlarını takiben hastaların yüzde 50’si 10 günde iyileşir. Yüzde 90’ı 25 günde düzelir. Hastaların yüzde 10’unda ise öksürük 3-4 haftaya kadar uzayabilir.

Nasıl insanlar birbirine benzemiyor mikroplarda öyle. Bazı enfeksiyon etkenlerine (Rinovirüs boğmaca,mikoplazma, adenovirus, RSV virüsü gibi) bağlı enfeksiyonlarda uzamış öksürük ortaya çıkabilir.

1 aydan kısa süren, hırıltı, nefes darlığı, yoğun balgam vs. başka bir şikayetin eşlik etmediği  durumlarda, çocuğun muayenesi de normal ise endişe etmeye gerek yoktur ve genellikle  araştırma yapılması gerekmez.

Önemli olan noktalardan biri de; çoğu zaman çocuklar öksürük nedeni ile uygun olmayan gereksiz birçok ilaç kullanılır ve bu ilaçların olumsuz yan etkileri olabilir.

ÖKSÜRÜK TEDAVİSİNDE FAYDASI OLMAYAN AMA SIKLIKLA KULLANILAN TEDAVİLER NELERDİR?
Ne yazık ki üst solunum yolu enfeksiyonunu takiben başlamış öksürükte bilimsel olarak etkili olduğu gösterilmiş çok az sayıda tedavi vardır.

Tüm dünyada  belki de en çok tüketilen ilaçlar soğuk algınlığı ilaçları. Bunların bir kısmının içinde sadece tek bir ilaç var,  örneğin dekonjestanlar, bir çoğu da kombine ilaç dediğimiz hem dekonjestan, hem antiallerjik etkili ilaçları hem de  ağrı kesici ve ateş düşürücü ilaçları içeren formüller…

Yapılan bilimsel çalışmalar, bu ilaçların öksürük üzerinepek de fazla bir etkisi olmadığını göstermiş ama  yine de bu ilaçlar tüm dünyada yaygın olarak kullanılmaya devam ediliyor.

Ben hastalarıma hep şunu söylüyorum; “Benim  sizin  çocuğunuz için bir ilacı reçeteye yazabilmem için iki önemli gereklilik var: 1- İlaç işe yaramalı. 2- Güvenilir olduğunu bilmemiz lazım bu bilgilerinde bilimsel değeri yüksek olan çalışmalardan gelmesi gerekiyor.”

İşe yarayıp yaramadığından emin olmadığımız, üstelik de güvenilirliğine ilişkin yeterli veri olmayan ilaçları sadece içimizi rahatlatmak ya da bir şeyler yapıyoruz hissini canlı tutmak için çocuklarımıza  vermememiz gerekiyor.

Reçetesiz olarak satılan ve çok miktarlarda tüketilen bu ilaçların yan etkileri ya da yanlışlıkla yüksek dozda alınmaları acile önemli bir başvuru nedenidir!

Sadece ABD de 2000-2010 yılları arasında soğuk algınlığı ilaçları ile ilgili olarak zehirlenme merkezlerine 750 000 çağrı gelmiş. Bu neden ile 2007 yılında (FDA önerisi ile) bu ilaçların üzerindeki etiketlerde 2 yaşın altında kullanılmamaları gerektiği önerilmiş, sonrasında birçok üretici firma bu etiket bilgisini 4 yasın altında kullanılmaması şeklinde değiştirmiştir.

ÖKSÜRÜK TEDAVİSİNDE FAYDALI OLAN TEDAVİLER NELERDİR?
Pekala ne yapalım? “Soğuk algınlığı ilaçlarını kullanmayın, antibiyotik vermeyin” diyorsunuz. Biz bu çocuklara ne vereceğiz?”

“Erzurumda  Öksürük Baba Türbesine mi gidelim?”

Çocukların bol sıvı almaları , dinlenmeleri, geniz akıntısı öksürüğü özellikle arttırdığı için burnun iyice temizlenmesi, gerekli durumlarda doktorunuzun önerdiği burun damlalarının kullanılması , ateş 38-38,5 derecenin üzerine çıkyor ise ve çocuğun genel durumunu bozuyor ise ateş düşürücülerin verilmesi öneriliyor.

Son yıllarda yayınlanan birkaç çalışma üst solunum yolu enfeksiyonlarını takiben öksürüğü olan çocuklarda bal verilemesinin çocuklarda  öksürüğü azalttığı ve  çocukların gece boyunca daha rahat uyuduklarını göstermiş. Evet bildiğiniz bal! Annelerimizin, anneannelerimizin biz çocukken hastalandığımızda bize verdikleri gibi…

Antibiyotiklerin ise ancak doktor kontrolünde kullanılması gerekiyor. Her basit enfeksiyonda, ateş çıkar çıkmaz antibiyotik başlayan bir çok aile var. “Hastalık ilerlemesin diye başladık” diyorlar.  Ama şunu unutmamalıyız; çocuklardaki bu enfeksiyonların çoğu viral  ve antibiyotiklerin bu mikroplar üzerine hiçbir etkisi yok.  Antibiyotiklerin gereksiz yere yaygın olarak kullanılması  direnç gelişimine  yol açabilir, bağırsaklardaki yararlı bakterilerin azalması ile ishaller oluşabilir, ayrıca yaygın antibiyotik kullanımının son yıllarda artmakta olan alerjik hastalıklar ile de ilişkili olduğunu ileri süren çalışmalar var.

Her zaman söylediğimiz gibi ilaç gerekli ise tabii ki, ama en basit olduğunu düşündüğümüz ilaçları bile gereksiz yere vermek uygun değil.

UZAMIŞ ÖKSÜRÜK NEDİR? NASIL TEDAVİ EDELİM!
Eğer öksürük 4 haftadan uzun sürmüş ise o zaman buna uzamış öksürük diyoruz ve bazı özel tedavilerin verilmesi ve gerekli durumlarda bazı araştırmaların yapılmasına öneriliyor bu çocuklarda…

Biz göğüs hastalıkları doktorları artık birçok hastalıkta olduğu gibi öksürük tedavisinde de uluslararası tedavi rehberlerinin önerilerini takip ediyoruz. 4 haftadan uzun süren öksürük, balgamlı öksürük ise antibiyotik tedavilerinin verilmesi ve öksürüğün takip edilmesi öneriliyor. Eğer 4 haftadan uzun süren kuru öksürük var ise nefes yolundan verilen bazı ilaçlar ile tedaviler başlanabilir. Çocuğun bu tedaviye yanıtının dikkat ile takip edilmesi gerekir.

Daha sonraki yazılarımızda da konuşacağımız birçok hastalık çocuklarda sadece öksürük ile bulgu verebilir. Nelerdir bu hastalıklar? Mesela astım, nefes borusuna yabancı bir cisim kaçması, tüberküloz, reflü, bazı doğumsal hava yolu sorunları, kistik fibrozis...

ÖKSÜRÜK İLE GELEN HASTALARIN HEPSİNDE BU HASTALIKLARIN ARAŞTIRILMASINA GEREK VAR MI?
Hastanın öksürük dışında başka bir şikayetinin olup olmadığı, büyümesi ve gelişmesinin nasıl olduğu, diğer muayene bulguları, önerilen tedavilere verdiği cevap çok önemlidir. Bütün hastalara onlarca test yapmaya gerek yoktur. Önemli olan gerektiği zaman gerektiği sayıda test yapmaktır.

Bazı aileler hemen bir sürü test yapılmasını ister.

Bazı aileler ise en gerekli durumlarda bile testlerin yapılmasını istemez.

Genellikle biz testlerin aşama aşama yapılmasını isteriz. Bazı testleri yapmak daha kolaydır, ama bazı testler çocuk için zahmetlidir ve ancak dikkatli bir izlem sonrasında bunların yapılmasına karar verilir.

Hepimizin zaman zaman kendimiz çaresiz hissettiği zamanlar olur; aileleri en çok endişelendiren de acaba bu öksürüğe neden olan önemli bir hastalık olabilir mi endişesidir.

Ama bu endişeyi çok abartmayalım. Aksi halde çocuğumuzu ve kendimizi gereksiz bir tanı ve tedavi süreci içinde bulabiliriz.

Sağlıklı ve mutlu ve öksürüksüz  günler dileği ile…

 

 

 


Copyright 2007-2013 ® NETATÖLYE - Tüm hakları saklıdır. İzinsiz alıntı yapılamaz.