Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
ÇOCUK SAĞLIĞI
Prof. Dr.  NURAN GÜRSES
Çocuk Sağlığı, Hastalıkları ve Çocuk Enfeksiyon Uzmanı
Yazı Boyutu:
Bilinçsizce ateş düşürücü kullanmayın

Birçok hastalığın ilk belirtisi olan ateş çocuk hekimlerine en sık başvuru nedenini oluşturmaktadır. Ateş şurupları çoğu kez hekime başvurmadan ebeveynler tarafından başlanmaktadır. Ateş düşürücülerin yanı sıra semptom giderici ilaçlar da çocukların şikayetlerini azaltmak için rahatlıkla verilebilmektedir. Bilindiği gibi bu ilaçlar reçetesiz satılmakta ve içeriğinde 3 veya 4 preparatı içermektedir. Bu preparatlardan bir tanesi de ateş düşürücü ilaçlardır. Aile bu durumun farkına varmamakta ve piyasada 100’den fazla ürünün olduğu bu grup ilaçları rahatlıkla kullanmaktadır. Bu yazımda günümüzde en yaygın ateş düşürücü olarak kullanılan parasetemol'lerin (asetaminofen'in) dikkatli kullanılmasına değineceğim.

Her yaş grubunda kullanılabilen bu ilacın erişkinlerde uzun süreli ve yüksek dozda alımını takiben ciddi yan etkilerinin olabileceğine dikkat çekilmiştir. Karaciğer harabiyetine yol açabilen paraseamol tabletlerinin içerikleri FDA (uluslararası ilaç komisyonu) onayı ile azaltılmıştır. Diğer taraftan yüksek dozda alınan ilacın yan etkisi kadar normal dozda uzun süreli ilaç alan yetişkin hastalarda da karaciğer hastalarının olduğuna dikkat çekilmektedir.

Adolesan dönemindeki gençlerde intihar amacıyla kullanılan parasetamolun karaciğer ve böbrekte ciddi hasar oluşturduğu bilinmektedir. Parasetemolun 12 yaş altındaki çocuklarda ilacın akut alımlarında kan düzeyinin toksik sınırlara ulaşsa bile karaciğer harabiyetinin ciddi olmayacağı düşünülüyorsa da son yıllardaki çalışmalarda her yaştaki çocukta toksik etkinin çıkabileceğini göstermektedir. Çocuklarda vücut ağırlığının az olduğu dikkate alındığında çok küçük miktarların bile toksik etki yaratacağı şüphesizdir.

Yanlışlıkla yüksek doz asetaminofen verilen bebekler maalesef kaybedilmiştir. İskoçya'da 0-3 yaş çocuklarda yapılan çalışmalarda paresemol verilen 20 çocuktan birinde doz fazlalığının olduğu görülmüştür. Çocuklarda önerilen doz 10 -15 mg/kg/gün şeklindedir. Günlük total doz 6 saat aralıklarla günde 4 doz verilebilir. Günlük maksimum doz ise 90mg/kg/gün olmalıdır.

2 YAŞTAN ÖNCE ATEŞ DÜŞÜRÜCÜ KULLANMAK RİSKLİ!
Rektal kullanımda yarılanma ömrünün uzun olması fitil olarak kullanılan parasetemol preparatlarında tekrarlayan dozlarda dikkatli olunmasını gerektirmektedir.
Özellikle 2 yaşından küçük çocuklarda ateş düşürücüleri kullanırken mutlaka hekime başvurmak gerekmektedir. Karaciğer hastalık riski olan çocuklarda parasetemol kullanırken dikkatli olunmalıdır.

Parasetamol preparatlarındaki miktar standart değildir, bazı preparatlarda bir ölçek eşittir 5 ml=120mg etkili madde bulundururken, diğer bir preparattaki etkili madde 160 mg'dır. Böyle bir preparat günde 4-6 kez özellikle küçük çocuklara verildiğinde rahatlıkla toksik doza ulaşılabileceği aşikardır. Diğer taraftan semptom giderici olarak kullanılan birçok ilacın içinde de parasetamol mevcuttur. Her iki ilacın birlikte verildiği durumlarda çocuğa nedenli yüksek miktarda parasetamol verildiği aşikardır.

Semptom giderici ürünlerdeki parasetamol miktarı oldukça yüksek olup 2 yaşından küçük çocuklarda bu ürünlerin kullanılmasında dikkatli olunmalıdır. Prospektüslerinde belirtilen günde 3-4 kez tekrarlanabilir mesajını tereddütle karşılamanın en akılcı yol olduğu şüphesizdir. Bu ürünlerin 3 ay 1 yaş arasındaki çocuklarda kullanılmasının sınırlanması ile bu sorunun hafifleyebileceği düşünülebilir.

Parasetamol anne sütüne geçmektedir. Emzirme döneminde kullanımı güvenli görülse de annelerin gerekmedikçe parasetamol kullanmaması önemlidir.
Sonuçta olarak, ateş düşürücü parasetamolün hekime danışmadan kullanmanın doğru olmadığı düşünülebilir. Gelişi güzel kullanılan semptom giderici ürünleriyle birlikte kullanıldığında bu etkinin daha ciddi boyutlara ulaşabileceği unutulmamalıdır.


ANAHTAR KELİMELER:
- Ateş düşürücüler
- Parasetamol
- Asetaminofen
- Semptom giderici ilaçlar


Copyright 2007-2017 ® NETATÖLYE - Tüm hakları saklıdır. İzinsiz alıntı yapılamaz.