ads
Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
Türkiye'nin en iyi ebeveyn sitesi
NEFES
Prof. Dr.  FAZİLET KARAKOÇ
Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanı
Yazı Boyutu:
Çocuğum verem mi?

Ne zaman Tüberküloz (Verem) ile ilgili bir toplantıya katılsam, sonrasında oğlum öksürünce endişeleniyorum. Bazen o kadar sinsi bir şekilde seyredebiliyor ki hastalık, çocukların tanı ve tedavi alması gecikebiliyor. Hem anne hem çocuk doktoru olmanın en zor yanlarından biri de bu... Gün boyu hastanede gördüğüm zor, bazen tedavi edilmesi mümkün olmayan hastalıklar bir anne olarak derinden etkiliyor beni, eve gelip de oğluma sarıldığımda, hasta çocukları ve onların annelerini düşünmeden edemiyorum.

Tüm dünya da her yıl yaklaşık 8,4 milyon kişi tüberküloz hastalığına yakalanmakta ve 2 milyon insan ne yazık ki bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Ülkemizde tüberküloz Afrika ya da Asya kıtasındaki kadar yaygın olmamak ile birlikte halen ciddi bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor. Tüberküloz, en çok akciğerlerde olmak üzere bütün organlarda hastalık yapabilir. Hastalık yayılır ise diğer organlara da zarar verebilir. Bununla birlikte birçok hastalıkta olduğu gibi erken ve uygun tedavi edilirse hastalar iyileşir.

TÜBERKÜLOZ NASIL BULAŞIR?
Tüberküloz hastalığı, solunum yoluyla bulaşır. Hasta kişilerin öksürmesi, hapşırması, konuşması ile solunum yolu salgıları damlacık şeklinde havaya atılır. İçinde tüberküloz mikrobunun bulunduğu bu damlacıkların solunması ile sağlıklı bireyler tüberküloz mikrobu ile tanışır, biz buna enfeksiyon diyoruz. İyi haber mikropla tanışan her çocukta hastalık gelişmez.

Veremli bir hasta ile sokakta, dolmuşta, lokantada kısa süreli bir karşılaşma ile çocukların mikrobu alma olasılığı çok düşüktür. Hastalığın bulaşması için genellikle verem hastası kişi ile uzun süre bir arada bulunmak gerekir. En çok hastanın aile bireyleri ve yakın çalışma arkadaşlarına bulaşma olur. Hasta olan kişi tedavi almaya başladıktan yaklaşık 3 hafta sonra özel durumlar dışında bulaştırıcılık özelliği ortadan kalkar.

Eski Türk filmlerini bir hatırlayın genç ve güzel bir kadın sevgilisinden ayrıldıktan, ya da büyük bir haksızlığa uğradıktan sonra hasta olur, sararır solar sonra da öksürmeye başlar, dantelli beyaz mendilinde kan görür bir gün, ince hastalığa tutulmuştur genç kadın...
Aslında aynı Türk filmlerinde olduğu gibi bir kişi tüberküloz mikrobu ile tanıştıktan sonra bazen bu mikroplar yıllarca sessiz sedasız kalır. Vücut direncinin düştüğü bir dönemde hastalık oluşabilir. Hastalık gelişme riskinin en yüksek olduğu dönem mikrop ile tanıştıktan sonraki ilk 2 yıldır. Çocuklar özellikle ufak bebekler her konuda olduğu gibi bu konuda da biraz daha hassas. Mesela, evde tüberküloz hastası olan bir kişi var ise o evdeki herkes hastalanabilir ama özellikle 5 yaş altındaki çocuklarda hastalık geliştirme riski erişkinlere göre çok daha yüksektir. Bir erişkinin mikrop ile temas ettiğinde hastalık geliştirme riski yüzde 10 iken1 yaşın altındaki bir çocukta bu oran yüzde 50 civarındadır.

Gördüğüm çok üzücü örnekler var. Mesela, bir baba tüberküloz olmuş, tedavisini almaya başlamış ama evdekilere "utandığı için" hastalığından hiç bahsetmemiş. Sonra 2 küçük çocuğu bize çok ağır tüberküloz hastalığı ile gelmişti. Bu çocuklar babaları tanı alır almaz koruyucu tedavi alsalar idi çok büyük bir ihtimal ile hiç hasta olmayacaklardı.  Çok sıklıkla evde tüberkülozlu bir hasta var ise hemen kaşık, çatal, bardak gibi yemek gereçleri, giysiler, çarşaflar ayrılır ama bu gibi eşyalarla bulaşma olmaz.

TÜBERKÜLOZ HASTASININ YAKINÇEVERSİNDEKİLER NE YAPMALI?
Tüberküloz hastası ile temas halinde olan kişiler özellikle 15 yaşın altındaki çocuklar mutlaka Çocuk Göğüs Hastalıkları Doktoru ya da Verem Savaş Dispanseri tarafından kontrol edilmelidir. Bu kontrollerde cevaplanması gereken en önemli sorular şunlardır. "Çocuk tüberküloz hastası mıdır?", "Yoksa sadece mikropla mı karşılaşmıştır?" Eğer yapılan testler ile çocuğun hasta olduğu anlaşılır ise genellikle 6, bazen 9 ay 3 ya da 4 ilaç ile tedavi edilmesi gerekir. Eğer hastalık yok ama sadece evdeki tüberkülozlu kişi ile temas söz konusu ise o zamanda çocuğun tüberküloz geliştirmesini engelleyebilmek için 6 ay süre koruyucu tedavi verilir.

ÇOCUĞUMA VEREM AŞISI YAPTIRMIŞTIM, YİNE DE VEREM OLABİLİR Mİ?
Verem aşısı (BCG aşısı) doğumdan sonra 2. ayda 1 kez uygulanır. Eskiden 3-4 doz verem aşısı uygulanırdı. Ülkemizde şu anda uygulanan Ulusal aşı programına göre verem aşısı sadece bir kez uygulanması öneriliyor tekrar edilmesine gerek yok. Ama ne yazık ki yüzde 100 koruyucu bir aşı değil BCG.

Verem aşısı (BCG) tüberkülozun hayatı tehdit eden menenjit (beyin zarı iltihabı) ya da  kan ile yayılan ağır formlarına karşı yüzde 90'a yakın bir koruma sağlar.  Fakat, akciğer tüberkülozuna karşı koruyuculuğu sadece  yüzde 50'dir.

ÇOCUKLARDA TÜBERKÜLOZ HASTALIĞININ BELİRTİLERİ HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR? ACABA ÇOCUĞUM TÜBERKÜLOZ OLDU MU?
Tüberkülozlu çocuklarda akşama doğru yükselen ateş, gece terlemesi, kilo kaybı, iştahsızlık ve halsizlik olabilir. 2 haftadan uzun süren öksürük, balgam çıkarma,  kan tükürme, göğüste ağrı ve nefes darlığı da rastlanan bulgulardır.
Tüberküloz hastalığında yakınmalar genellikle hafif başlar, yavaş ilerler bu neden ile doktora başvuru gecikebilir. Bu durum hastalığın daha çok yayılmasına neden olabilir.

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA TÜBERKÜLOZ TANISI NASIL KONUR VE TEDAVİSİ NASILDIR?
Çocuklarda tüberküloz tanısını koymak kolay değildir. Çocuklar erişkinler kadar kolay balgam çıkaramadıkları için genellikle hastanın, hikayesi, akciğer filmi ve tüberküloz cilt testi, bazı kan testleri, mide suyunun incelenmesi gibi laboratuar testlerinin sonuçları bir araya getirilerek tanı kesinleştirilmeye çalışılır.
Hikayede çocuğun tüberkülozlu bir erişkinle teması olması da önemlidir. Bu neden ile tüberküloz düşünülen çocukta mutlaka aile taraması yapılmalıdır. Bazen çocuk bir hastada veremden şüphelenip araştırmaya başladığımızda aynı evde yaşayan bir erişkinin anne, baba, büyükanne ya da bakıcının tüberküloz hastası olduğu ortaya çıkıyor.  


TÜBERKÜLOZ HASTASI HASTANE YATARAK MI TEDAVİ EDİLMELİDİR?
Her hastanın mutlaka yatırılması gerekmez. Ancak genel durumu bozuk, yaygın hastalığı olan, aşırı kan tükürmesi olan, başka sağlık sorunları olan, tedaviye uyumsuz olan hastaların hastaneye yatırılarak tedavi edilmesi gerekir.

TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİNİN YAN ETKİLERİ VAR MIDIR? YAN ETKİ GÖRÜLMESİ HALİNDE NE YAPILMALIDIR?
Tedavi sırasında yan etkiler ortaya çıkabilir. En sık görülen yan etkiler, cilt döküntüsü, kaşıntı, iştahsızlık, bulantı, kusma, karın ağrısı ve görme bozukluğudur. Bu durumların ortaya çıkması halinde ilaçları derhal kesmeli ve doktorunuza başvurmalısınız. Tedavinin temel ilaçlarından biri olan rifampisin, idrar, gözyaşı ve büyük abdesti turuncuya boyayabilir. Endişelenecek bir durum değildir.

TÜBERKÜLOZ HASTALIĞI İYİLEŞİR Mİ?
Tüberküloz kesinlikle iyileşebilen bir hastalıktır. İlaçlarını önerilen şekilde aksatmadan, yeterli süre içen hastaların hemen hepsi başarıyla tedavi edilir. Bununla birlikte ilaçlarını düzenli kullanmayan hastalarda iyileşme olmaz

TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ BAŞARISINDA BESLENMENİN ÖNEMİ NEDİR?
Eski Türk filmlerine tekrar geri dönersek, ağzından kan gelen genç ve güzel kadın yeterince zengin ise bir sonraki sahnede İsviçre dağlarındaki bir klinikte, güneş alan bir terasta dizlerine örtülmüş beyaz bir battaniye ile görürsünüz onu… Hastalarımız hep sorar, "Temiz hava ve iyi beslenmenin önemi var mıdır verem tedavisinde?" Biz de şöyle cevaplarız: Sağlıklı kişiler için gereken düzenli ve yeterli beslenme tüberküloz hastaları için de geçerlidir. Fakat önemle vurgulanması gereken şudur: "Tedavi başarısında temel olan ilaç tedavisidir."

TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ SÜRERKEN ÇALIŞILABİLİR Mİ YA DA OKULA DEVAM EDEBİLİR Mİ?
Bu konuda çok sık sorulardan birisi. Genellikle çocuklardan çocuklara tüberküloz bulaşmaz. Bir çocuk tüberküloz olmuşsa bile genellikle bu akciğerin etrafındaki lenf bezlerinde var olan kapalı bir tüberkülozdur ve çocuk balgamı ile etrafa mikrop saçmaz. Ama bazen çocuklarda da erişkinlerdeki tüberküloza benzer daha yaygın verem olabilir. Bu durumda çocuk öksürük ya da balgam ile hastalığı bulaştırabileceğinden 3 hafta süre ile diğer çocuklar ile temas etmemesi uygun olacaktır.

Çocuklarımız ile birlikte sağlıklı, mutlu ve aydınlık yarınlar dileği ile...

Hepinizin 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı’nı en içten dileklerimle kutluyorum.
Sevgi ve selamlarımla…


Copyright 2007-2017 ® NETATÖLYE - Tüm hakları saklıdır. İzinsiz alıntı yapılamaz.